سوء تغذیه و بیماری های مرتبط با الگوهای غذایی:
در خانواده های ایرانی اکثراشام سنگین و در ساعات آخر شب و نزدیک به ساعات خواب صرف میشودکه باعث : افزایش احتمال چاقی ، خواب آشفته و بدخوابی ، دیر برخاستن از خواب در صبح در روز بعد و کمبود فرصت کافی جهت صرف صبحانه می شود.
مصرف غذا در سیستم زندگی صنعتی امروز حاکی از :
- پیشرفت صنعت تهیه غذاهای فرآوری شده
- استفاده گسترده از غذاهای حاضری که جایگزین غذاهای سنتی میباشند.
- تغییر الگوی میان وعده
- جایگزینی آشامیدنیهای سالم (آب ، دوغ ، شیر ، میوه های تازه ) با نوشابه های گازدار ، آب میوه های آماده ، پودر شربت های آماده
- تغییر رفتارهای تغذیه ای
نحوه پیدایش غذاهای حاضری:
" فست فود(fast food ) یا "غذای حاضری" غذایی است که از رستوران های مخصوص تهیه می شود مثل: انواع ساندویج ، همبرگر ، چیزبرگر و دیگر انواع برگرها ، ماهی و میگوی سوخاری ، هات داگ ، فیله ی استیک گوشت یا مرغ ، سیب زمینی سرخ کرده ، مرغ سوخاری ، انواع پیتزا و انواع سالاد.
در واقع عبارت فست فود تبدیل به نماد زندگی مدرن و ماشینی شده است .
در این رستوران ها ، غذای از پیش آماده را در مدت کوتاهی بعد از سفارش ، به مشتری تحویل می دهند . غذاهای حاضری اغلب به صورت یک جا ، در حجم زیاد و از پیش آماده می شود . غذا را در طول روز گرم نگه می دارند ، یا اینکه هنگام دریافت سفارش ، دوباره آن را گرم می کنند . اینکه این رستوران ها این غذاها را سریعا"تهیه می کنند ،سرعت پذیرایی ، قیمت نسبتا پایین و از همه مهم تر طعم خوب و متفاوت این غذاهارمز موفقیت انهادر جلب مشتریهای روز افزون میباشد .
تحقیقاتی که تا پیش از این در رابطه با غذاهای آماده ارائه شده بود ، همگی در مورد خطر روغن بیش از حد و غیر استاندارد در این نوع غذاها ، به مصرف کنندگان هشدار می داد ، اما تحقیقات جدید ، عامل دیگری هم به موارد قبلی اضافه کرده که میزان ضرر موادغذایی آماده را دو چندان می کند : میزان بالای نمک موجود در این غذاها .
از انجا که غذاهای آماده ، موادغذایی هستند که احتیاج به ماندگاری بالا برای نگهداری طولانی مدت تر دارند ، در آنها ار مواد نگهدارنده مختلفی هم استفاده می شود که یکی از آنها نمک طعام است ، به علاوه طعم دهنده های طبیعی و مصنوعی هم دارند که از سیب زمینی سرخ کرده گرفته تا سس های قرمز و سفید و سوسیس و کالباس ، را شامل می شود و مجموعه این ترکیبات که یا نمک داشته یا حاوی ترکیبات سدیم دار هستند ، تهدیدی جدی برای سلامت به شمار می آیند.
گرچه در تمامی مواد غذایی آماده درصد نمک بالایی وجود دارد ، اما میزان نمک و ترکیبات حاوی سدیم در موادی مثل سوسیس و کالباس به شدت بالاتر است و مصرف این مواد در کسانی پر فشاری خون دارند یا از بیماری های کلیوی و بیماری های قلبی – عروقی رنج می برند ، می تواند آزار دهنده باشد .
برای سرخ کردن این نوع غذاها معمولا از روغن زیاد استفاده می شود . به هنگام سرخ کردن ، درجه حرارت غذا بالاتر از حرارت جوش می رسد و در چنین درجاتی بعضی مواد مغذی موجود در غذا به مقدار زیادی کاهش می یابند ؛ و هضم مواد خوراکی موجود در آنها را مشکل تر می کند .
بالا بودن میزان چربی در اکثر این غذاها باعث چاقی و افزایش چربی های نامطلوب خون مانند کلسترول تام ، LDL ، VLDL و تری گلیسیرید شده و در نتیجه انسان را در معرض بیماری های قلبی – عروقی و سکته های قلبی و مغزی قرار می دهد .
گروه های در معرض خطر :
- سالمندان ، زنان باردار و کودکان باید بیشتر مراقب باشند .
- یکی از دلایل پرفشاری خون ، مصرف غذاهای آماده یا فست فودهایی است که نه تنها نمک بالا که درصد زیادی هم چربی های اشباع و ترانس دارند .
- بنیان برخی بیماری های غیرواگیر مزمن از کودکی نهاده میشود.
- غذاهای حاضری مورد علاقه جوانان می باشند.
- نوشابه های گازدارکه اسید موجود در آنها موجب فرسایش مینای دندان شده و همچنین قند بالای این محصولات ، پوسیدگی دندانها را تسریع می کند .
الگوی غذائی در کشورهای در حال پیشرفت:
- استفاده گسترده از غذاهای فراوری شده
- افزایش مصرف موادپرکالری
- اختصاص برنامه غذایی به مواد بدون باقیمانده
- فقدان یا کمبود مصرف فیبر غذایی از قبیل : سبزی و سالاد – میوه های با پوست – حبوبات وغلات با سبوس در برنامه غذایی روزانه.
- کمبود مصرف لبنیات
- افزایش مصرف مواد گوشتی از قبیل گوشت قرمز ، سوسیس و کالباس
الگوی غذایی کودکان ، نوجوانان کارمندان :
صبحانه :
اکثرا مصرف نمی شود
در صورت مصرف ، کیفیت نامناسب و پایین دارد
میان وعده ها :
استفاده گسترده از میان وعده های آماده فرآوری شده که اکثرا بسیار چرب و شور یا شیرین هستند ، فاقد ارزش تغذیه ای مناسبند ، جلو اشتها را برای صرف غذاهای اصلی می گیرند ، با جانشین شدن این مواد با غذای اصلی ، سوء تغذیه ایجاد می شود ، همچنین استفاده از افزودنی ها در این میان وعده های آماده خطر ایجاد چاقی را بعلت چربی یا شکر زیاد افزایش می دهد .
ناهار:
در برخی خانواده های ایرانی به گونه ای است که اکثرا از غذاهای آماده مانند انواع ساندویچ ، همبرگر ، پیتزا و... استفاده می کنند که این غذاها اغلب با مشکلاتی همچون :
- عدم رعایت نکات بهداشتی و تغذیه ای و طبخ و نگهداری بمدت طولانی یا روشهای نگهداری غلط ،
- استفاده از روغن زیاد در طبخ و نیز سرخ کردن طولانی
- استفاده از سس فراوان
- استفاده از نمک و ادویه زیاد
- خطر تازه نبودن و مسمومیت های غذایی
- کاهش شدید ارزش تغذیه ای بعلت انتخاب مواد اولیه نامرغوب
مواجه می باشند .
